Als werkgever ben je verplicht om voldoende BHV’ers (bedrijfshulpverleners) in dienst te hebben om in noodsituaties adequaat te kunnen optreden. De wet schrijft geen vast minimumaantal voor, maar verplicht je via de Arbowet om een doeltreffende BHV-organisatie in te richten die past bij de risico’s en omvang van jouw bedrijf. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het verplichte aantal BHV’ers, de bepalende factoren en hoe je jouw BHV-organisatie goed op orde houdt.
Wat bepaalt het verplichte aantal BHV’ers in een bedrijf?
Het verplichte aantal BHV’ers wordt bepaald door de risico’s en omstandigheden in jouw bedrijf, niet door een wettelijk vastgesteld getal. De Arbowet verplicht iedere werkgever om bedrijfshulpverlening te organiseren die doeltreffend is. Dat betekent: voldoende BHV’ers om in noodsituaties snel en effectief te kunnen handelen, afgestemd op de specifieke situatie van jouw organisatie.
De Nederlandse wetgeving laat de invulling bewust open, omdat een klein kantoor met vijf medewerkers heel andere risico’s heeft dan een productiebedrijf met ploegendiensten. De Arbowet hanteert het principe dat de werkgever zelf, bij voorkeur op basis van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), bepaalt hoeveel BHV’ers nodig zijn. Een arbodienst of gecertificeerde preventiemedewerker kan je hierbij adviseren.
De kern is altijd dezelfde vraag: kunnen jouw BHV’ers bij een brand, onwelwording of andere noodsituatie snel genoeg ter plaatse zijn en de situatie beheersen totdat professionele hulp arriveert?
Hoeveel BHV’ers zijn er nodig per aantal medewerkers?
Er bestaat geen wettelijk voorgeschreven ratio van BHV’ers per medewerker, maar als praktische richtlijn wordt in veel sectoren aangehouden dat er minimaal één BHV’er per 50 medewerkers aanwezig moet zijn. Voor kantooromgevingen met beperkte risico’s is dit een gangbaar uitgangspunt, maar het is geen absolute norm die voor ieder bedrijf geldt.
Arboverenigingen en brancheorganisaties hanteren de volgende algemene vuistregels:
- Bij 1 tot 25 medewerkers: minimaal 1 BHV’er aanwezig tijdens werktijd
- Bij 25 tot 50 medewerkers: minimaal 2 BHV’ers tegelijk aanwezig
- Bij meer dan 50 medewerkers: minimaal 1 BHV’er per 50 aanwezige personen
- Bij grote panden met meerdere verdiepingen: minimaal 1 BHV’er per verdieping of vleugel
Houd er rekening mee dat dit richtlijnen zijn, geen wettelijke minima. De daadwerkelijke behoefte hangt sterk af van de risicofactoren in jouw organisatie. Een kantoor met uitsluitend gezonde volwassenen op de begane grond heeft minder BHV-capaciteit nodig dan een zorginstelling met kwetsbare cliënten op meerdere verdiepingen.
Welke factoren verhogen het verplichte aantal BHV’ers?
Bepaalde omstandigheden maken het noodzakelijk om meer BHV’ers op te leiden dan de basisrichtlijn aangeeft. De belangrijkste factoren die het benodigde aantal BHV’ers verhogen, zijn de aard van de werkzaamheden, de fysieke indeling van het pand en de kwetsbaarheid van de aanwezige personen.
Concreet gaat het om de volgende situaties:
- Meerdere verdiepingen of gebouwen: Op elke verdieping of in elk gebouwdeel moet een BHV’er bereikbaar zijn.
- Ploegendiensten of avond- en nachtwerk: Tijdens elke dienst moeten voldoende BHV’ers aanwezig zijn, ook als de meeste medewerkers al naar huis zijn.
- Hoge brandrisico’s: Bedrijven die werken met brandbare stoffen, open vuur of gevaarlijke machines hebben een hogere BHV-bezetting nodig.
- Kwetsbare doelgroepen: Zorginstellingen, scholen of bedrijven met mensen met een beperking moeten rekening houden met langzamere ontruimingstijden en dus meer BHV-capaciteit.
- Grote bezoekersstromen: Bedrijven die regelmatig externe bezoekers ontvangen, tellen die bezoekers mee in de BHV-berekening.
- Geïsoleerde werkplekken: Medewerkers die alleen of op afgelegen locaties werken, vereisen specifieke BHV-maatregelen.
Bij twijfel over het juiste aantal is het verstandig om een professionele risico-inventarisatie te laten uitvoeren. Zo weet je zeker dat jouw BHV-organisatie aansluit bij de werkelijke situatie in jouw bedrijf.
Moet er altijd een BHV’er aanwezig zijn tijdens werktijd?
Ja, de Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen dat er tijdens werktijd altijd voldoende BHV’ers aanwezig zijn. Het is niet toegestaan om BHV’ers uitsluitend op papier te hebben zonder dat ze ook daadwerkelijk bereikbaar zijn op de werkvloer. Als al jouw BHV’ers tegelijk op vakantie zijn of ziek zijn, voldoe je niet aan de wettelijke verplichting.
Dit is een punt dat veel MKB-ondernemers onderschatten. In de praktijk betekent het dat je meer BHV’ers moet opleiden dan strikt noodzakelijk lijkt, zodat je bij ziekte, verlof of vertrek van een medewerker altijd een back-up hebt. Een veelgebruikte vuistregel is om minimaal 20 procent extra BHV-capaciteit te hebben bovenop het berekende minimum.
Bijzondere situaties zoals avondvergaderingen, evenementen op locatie of werkzaamheden buiten reguliere kantooruren vallen ook onder de verplichting. Op elk moment dat er medewerkers of bezoekers aanwezig zijn, moet er een BHV’er beschikbaar zijn. Een BHV cursus voor meerdere medewerkers is dan ook geen overbodige luxe, maar een praktische noodzaak.
Wat zijn de gevolgen als je te weinig BHV’ers hebt?
Als je als werkgever te weinig BHV’ers hebt of de BHV-organisatie niet op orde is, loop je het risico op boetes, aansprakelijkheid en reputatieschade. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een inspectie of na een incident vaststellen dat jouw bedrijf niet voldoet aan de Arbowet, met directe gevolgen.
De mogelijke consequenties zijn:
- Boetes van de Arbeidsinspectie: Bij een overtreding van de Arbowet kan een boete worden opgelegd. De hoogte hangt af van de ernst van de overtreding en het aantal medewerkers.
- Aansprakelijkheid bij incidenten: Als een medewerker gewond raakt en blijkt dat er geen BHV’er aanwezig was, kun je als werkgever persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schade.
- Hogere verzekeringsrisico’s: Verzekeraars kunnen bij een claim onderzoeken of je aan alle wettelijke verplichtingen voldeed. Onvoldoende BHV kan leiden tot een lagere uitkering of zelfs weigering.
- Reputatieschade: Een incident waarbij blijkt dat de veiligheidsorganisatie niet op orde was, kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen van medewerkers, klanten en partners.
Voor een MKB-bedrijf zonder grote financiële buffers kan één ernstig incident de continuïteit van de organisatie in gevaar brengen. Preventie is dan ook niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook gewoon goed ondernemerschap.
Hoe zorg je dat je BHV-organisatie altijd op orde is?
Een goed functionerende BHV-organisatie vereist meer dan alleen het eenmalig opleiden van een paar medewerkers. Je zorgt dat je BHV-organisatie structureel op orde is door voldoende BHV’ers op te leiden, certificaten up-to-date te houden, jaarlijks te oefenen en het overzicht te bewaken over wie wanneer aanwezig is.
Praktische stappen om je BHV-organisatie goed te borgen:
- Leid meer BHV’ers op dan het minimum: Zorg voor voldoende reserve bij ziekte en verlof.
- Vernieuw certificaten tijdig: Een BHV-certificaat is doorgaans één jaar geldig. Plan herhalingstrainingen ruim op tijd in.
- Houd jaarlijks een ontruimingsoefening: Dit is wettelijk verplicht en zorgt dat BHV’ers en medewerkers weten wat ze moeten doen bij een noodsituatie.
- Zorg voor een actueel ontruimingsplan: Het plan moet passen bij de huidige indeling van het pand en de huidige bezetting.
- Houd een overzicht bij: Noteer welke medewerkers gecertificeerd zijn, wanneer hun certificaat verloopt en wanneer ze op locatie aanwezig zijn.
- Evalueer na elke oefening: Gebruik de ontruimingsoefening om verbeterpunten te signaleren en door te voeren.
Een veelgemaakte fout is dat BHV-certificaten verlopen zonder dat iemand het in de gaten heeft. Door een eenvoudig overzicht bij te houden, voorkom je dat je op een dag ontdekt dat de helft van je BHV’ers niet meer gecertificeerd is.
Hoe Brandveilig NL helpt met jouw BHV-organisatie
Bij Brandveilig NL begrijpen we dat je als MKB-ondernemer geen tijd hebt om je te verdiepen in alle details van de Arbowet en BHV-regelgeving. Daarom ontzorgen we je volledig, van de eerste stap tot het structureel op orde houden van je BHV-organisatie.
Wat we voor jou doen:
- Professionele BHV-trainingen op locatie, door heel Nederland, verzorgd door gecertificeerde instructeurs
- Herhalingstrainingen om BHV-certificaten tijdig te vernieuwen
- Begeleiding bij het opstellen en actueel houden van een ontruimingsplan conform NEN 1414 en NEN 8112
- Organisatie en begeleiding van de jaarlijkse ontruimingsoefening
- Advies op maat over het benodigde aantal BHV’ers, afgestemd op jouw risico’s en bedrijfssituatie
- Overzicht en beheer van certificaten en keuringsdata via ons klantendashboard
Of je nu voor het eerst een BHV-organisatie wilt opzetten of je huidige situatie wilt verbeteren, we denken graag met je mee. Neem contact op en we vertellen je precies wat jouw bedrijf nodig heeft.
Veelgestelde vragen
Telt een stagiair of uitzendkracht ook mee bij het berekenen van het benodigde aantal BHV'ers?
Ja, alle personen die op een bepaald moment in jouw bedrijf aanwezig zijn, tellen mee voor de BHV-berekening. Dit geldt voor stagiairs, uitzendkrachten, zzp’ers en ook voor regelmatige bezoekers of aannemers die langdurig op locatie werken. Het gaat immers om de totale veiligheid van iedereen in het pand, ongeacht hun contractvorm.
Mag een BHV'er ook de preventiemedewerker zijn, of moet dat een andere persoon zijn?
In principe mogen de rollen van BHV’er en preventiemedewerker door dezelfde persoon worden vervuld, mits diegene aan de opleidingseisen voor beide functies voldoet. Bij kleine bedrijven is dit zelfs een gangbare en praktische oplossing. Let er wel op dat de taken van een preventiemedewerker (risico’s signaleren en voorkomen) en een BHV’er (optreden bij noodsituaties) inhoudelijk van elkaar verschillen en elk hun eigen certificering vereisen.
Wat moet ik doen als een BHV'er plotseling ontslag neemt en ik daardoor onder het minimum kom?
Als het vertrek van een BHV’er ervoor zorgt dat je onder het vereiste minimum komt, ben je als werkgever verplicht dit zo snel mogelijk op te lossen. Plan direct een nieuwe BHV-cursus in voor een of meerdere medewerkers en overweeg in de tussentijd tijdelijke maatregelen, zoals het aanpassen van de aanwezigheidsplanning van overige BHV’ers. Dit is precies waarom het advies geldt om altijd minimaal 20% extra BHV-capaciteit te hebben bovenop het berekende minimum.
Hoe vaak moet een BHV-certificaat worden verlengd en wat gebeurt er als het verloopt?
Een BHV-certificaat dient doorgaans jaarlijks te worden verlengd via een herhalingstraining. Als een certificaat verloopt zonder verlenging, is de betreffende medewerker formeel niet meer bevoegd om als BHV’er op te treden en telt hij of zij niet meer mee in jouw BHV-bezetting. Dit kan betekenen dat je tijdelijk niet aan de wettelijke verplichting voldoet, met alle risico’s van dien. Houd certificaatdata daarom actief bij en plan herhalingstrainingen ruim voor de vervaldatum in.
Geldt de BHV-verplichting ook als ik een thuiswerkbeleid heb en er maar weinig mensen op kantoor zijn?
Ja, de verplichting geldt voor elk moment waarop er medewerkers of bezoekers fysiek aanwezig zijn op de werklocatie, ongeacht hoeveel dat er zijn. Ook als er op een rustige thuswerkdag maar twee mensen op kantoor zijn, moet er een gecertificeerde BHV’er onder hen zijn. Het is verstandig om bij het opstellen van je thuiswerkbeleid rekening te houden met de BHV-aanwezigheid en hier duidelijke afspraken over te maken.
Zijn er specifieke extra eisen voor BHV'ers in de horeca, zorg of andere branches?
Ja, sommige branches kennen aanvullende eisen of richtlijnen bovenop de algemene Arbowet-verplichtingen. Zo gelden in de zorgsector strengere normen vanwege de kwetsbaarheid van cliënten en de complexiteit van ontruiming, en hebben horecabedrijven te maken met grote bezoekersstromen en specifieke brandrisico’s. Brancheorganisaties en cao’s kunnen aanvullende afspraken bevatten over het minimale aantal BHV’ers of de vereiste opleidingsinhoud. Controleer altijd de specifieke richtlijnen voor jouw sector.
Kan ik als kleine ondernemer met één medewerker zelf de BHV-taken op mij nemen?
Ja, als werkgever mag je zelf de rol van BHV’er vervullen, mits je beschikt over een geldig BHV-certificaat en daadwerkelijk aanwezig bent tijdens werktijd. Voor eenmanszaken of zeer kleine bedrijven is dit vaak de meest praktische oplossing. Houd er wel rekening mee dat je bij ziekte of afwezigheid tijdelijk geen gecertificeerde BHV’er op locatie hebt, wat formeel een overtreding van de Arbowet is. Overweeg daarom ook een tweede medewerker of zakenpartner te laten certificeren als back-up.